اختلالات روانشناختی

اختلال ترک محرک به حالتی گفته می‌شود که پس از قطع یا کاهش قابل‌توجه مصرف محرک‌هایی مانند آمفتامین، مت‌آمفتامین و کوکائین، مجموعه‌ای از تغییرات روانی و جسمی ظاهر می‌شود و می‌تواند حال، انرژی، خواب، انگیزه و عملکرد روزمره را مختل کند. در این مقاله، الگوی بروز علائم، تغییرات خلقی و شناختی، اثر بر خواب و اشتها، و چگونگی افت کارکرد روزانه توضیح داده می‌شود. سپس تشخیص بالینی و معیارهای مورد توجه متخصص، افتراق آن از افسردگی، اختلالات دوقطبی و دیگر وضعیت‌های مرتبط با مصرف مواد بررسی می‌شود. همچنین اصول درمان حمایتی، رسیدگی به علائم همراه، نقش مداخلات رفتاری، و اهمیت پیگیری و پیشگیری از بازگشت به مصرف مطرح می‌شود. ارزیابی دقیق باید توسط متخصص سلامت روان انجام شود و برنامهٔ درمانی با توجه به شرایط هر فرد تنظیم گردد.

اختلال ترک مواد آرام‌بخش، خواب‌آور یا ضداضطراب زمانی مطرح می‌شود که پس از کاهش واضح یا قطع مصرف منظم داروهایی مانند بنزودیازپین‌ها یا برخی داروهای خواب‌آور، مجموعه‌ای از علائم ترک در فرد ظاهر شود و بر عملکرد او اثر بگذارد. این مقاله توضیح می‌دهد که این وضعیت فقط بی‌قراری یا بدخوابی ساده نیست و می‌تواند با اضطراب، بی‌خوابی، لرزش، تهوع، تغییرات ادراکی و در موارد شدیدتر تشنج همراه باشد. همچنین بر اهمیت زمان‌بندی علائم نسبت به قطع یا کاهش دارو، رد علت‌های جسمی و افتراق آن از اختلالات دیگر تأکید می‌کند. در ادامه، رویکردهای درمانی، از قطع تدریجی و نظارت پزشکی تا مراقبت حمایتی، روان‌درمانی و توجه به اختلالات همراه، به‌صورت فردمحور بررسی می‌شود. این مطلب برای آشنایی عمومی است و جای ارزیابی و تصمیم‌گیری تخصصی برای هر فرد را نمی‌گیرد.

مسمومیت با اوپیوئید حالتی است که پس از مصرف اخیر اوپیوئید، تغییرات قابل‌توجهی در وضعیت ذهنی، رفتار و علائم جسمی فرد ایجاد می‌شود و فقط به خواب‌آلودگی ساده محدود نیست. این مقاله توضیح می‌دهد که چگونه سرخوشی اولیه، بی‌تفاوتی، اختلال توجه و حافظه، کندی گفتار و تنگی مردمک می‌توانند در کنار کاهش هوشیاری و کندی تنفس دیده شوند. همچنین نشان می‌دهد که تشخیص، یک فرایند بالینی است و باید با توجه به زمان مصرف، معاینه، علائم حیاتی، اطلاعات تکمیلی و کنار گذاشتن علت‌های دیگر انجام شود. در ادامه، تفاوت این وضعیت با مسمومیت با مواد دیگر، ترک اوپیوئید و اختلال مصرف اوپیوئید بررسی می‌شود. مقاله بر مراقبت حمایتی، نالوکسان، ارزیابی علت زمینه‌ای و برنامه‌های فردمحور برای کاهش تکرار نیز تأکید دارد؛ بنابراین اطلاعات آن آموزشی است و جایگزین ارزیابی و تصمیم‌گیری تخصصی برای هر فرد نیست.

اختلال مصرف فنسیکلیدین به الگویی مسئله‌ساز از مصرف فنسیکلیدین و مواد هم‌خانوادهٔ آن گفته می‌شود که می‌تواند ادراک، قضاوت، رفتار و عملکرد روزمره را تحت تأثیر قرار دهد. این مقاله توضیح می‌دهد که تشخیص فقط بر اساس یک بار مصرف یا مسمومیت حاد نیست، بلکه به بررسی الگوی تکرارشوندهٔ مصرف، دشواری در کنترل آن و پیامدهای آن بر زندگی فرد نیاز دارد. همچنین نشانه‌های بالینی، یافته‌های جسمی و عصبی، معیارهای تشخیصی DSM-5-TR، افتراق از مسمومیت، اختلالات روان‌پریشی و سایر وضعیت‌های مشابه، و نقش آزمایش و اطلاعات تکمیلی را مرور می‌کند. در بخش درمان نیز بر مدیریت ایمن مرحلهٔ حاد، مراقبت حمایتی، و برنامه‌های فردمحور مانند مصاحبهٔ انگیزشی، روان‌درمانی شناختی‌رفتاری، پیشگیری از عود و حمایت خانواده تأکید شده است؛ بنابراین ارزیابی و برنامه‌ریزی درمان باید توسط متخصص انجام شود.