آزمون PCL-۵؛ شناخت نشانههای استرس پس از سانحه
فهرست استرس پس از سانحه برای DSM-۵، PTSD Checklist for DSM-۵ یا PCL-۵، ابزاری ۲۰ مادهای از مرکز ملی PTSD آمریکاست. ودرز و همکاران آن را در سال ۲۰۱۳ معرفی کردند. برای غربالگری، کمک به ارزیابی و پیگیری نشانهها کاربرد دارد؛ تشخیص نهایی به بررسی رویداد و مصاحبه نیاز دارد.
مشخصات اصلی و ساختار آزمون
پاسخ: خودگزارشی، معمولاً ماه گذشته؛ صفر تا ۴ برای هر ماده، کل صفر تا ۸۰.
تفاوت نسخه: PCL مربوط به DSM-IV دارای ۱۷ ماده است؛ سقف و مرز آن برای PCL-۵ نیست.
چهار خوشه اصلی
بازتجربه/مزاحمت، اجتناب، تغییرهای منفی فکر و خلق، و برانگیختگی/واکنشپذیری چهار خوشهاند. بیحسی عاطفی خوشه پنجم مستقل این نسخه نیست. پاسخ باید به رویداد هدف مشخص مربوط باشد.
داشتن کابوس یا فشار روزمره شرط رویداد آسیبزا را بهتنهایی ثابت نمیکند. لازم نیست جزئیات ناراحتکننده را در جمع بازگو کنید؛ ارزیاب میتواند در فضای مناسب اطلاعات لازم را بگیرد.
جمع شدت و الگوی موقت نشانهها
در روش خوشهای، امتیاز ۲ یا بیشتر معمولاً نشانه حاضر است؛ حداقل یک مزاحمت، یک اجتناب، دو تغییر فکر/خلق و دو برانگیختگی لازم است. این شمارش بهتنهایی تشخیص نیست؛ مدت و اختلال و علتهای دیگر نیز بررسی میشوند.
مرکز ملی PTSD حدود ۳۱ تا ۳۳ را برای غربالگری در نمونهها گزارش میکند؛ انتخاب به جمعیت و هدف وابسته است. تفاوت در مرز به معنی اثبات یا رد بیماری از روی یک عدد نیست.
کدام تجربهها در این فهرست بررسی میشوند؟
بازگشت ناخواسته خاطره یا کابوس، دوری از یادآورها، تغییر در احساس و نگاه به خود و جهان، و برانگیختگی مانند گوشبهزنگی یا واکنش شدید به صدا از موضوعهای مرتبطاند. ممکن است فرد با اینکه اکنون در جای امنتری است، همچنان احساس کند خطر نزدیک است.
وجود تجربه دشوار با داشتن PTSD یکسان نیست. نوع رویداد، زمان گذشته از آن، مدت نشانهها و اثر بر زندگی باید در مصاحبه بررسی شوند. این آزمون درباره شجاعت، مقاومت یا تقصیر فرد در حادثه قضاوت نمیکند.
پیش از پاسخدادن، به امنیت و آمادگی توجه کنید
معمولاً نشانهها نسبت به یک رویداد یا مجموعه رویداد مشخص و در بازه تعیینشده فرم بررسی میشوند. دستور همان اجرا را دنبال کنید و چند دوره زمانی را بدون توجه به سؤال با هم ترکیب نکنید. اگر یادآوری ناراحتی شدید ایجاد میکند، میتوانید مکث کنید و از متخصص کمک بگیرید.
لازم نیست برای تکمیل فرم، جزئیات حادثه را برای اطرافیان تعریف کنید. اگر تهدید هنوز ادامه دارد، رسیدگی به امنیت و نیازهای عملی بر مرور طولانی خاطره اولویت دارد. پرسشنامه جای برنامه حفاظت را نمیگیرد.
نمره بالاتر چه معنایی دارد؟
نمره بیشتر معمولاً از شدت بیشتر نشانههای مرتبط خبر میدهد. نمره بالا میتواند دلیل ارزیابی تخصصی باشد، اما تشخیص به بررسی رویداد، مدت، اختلال عملکرد و علتهای دیگر نیاز دارد. افسردگی، درد، اختلال خواب و مصرف مواد نیز ممکن است همراه باشند.
نتیجه پایین تجربه رنجآور شما را رد نمیکند. ممکن است بعضی پیامدها در این ابزار کامل دیده نشوند. برای پایش درمان نیز تغییر نمره باید همراه با خواب، احساس امنیت و توان بازگشت به فعالیتها بررسی شود.
وقتی بدن هنوز در حالت خطر میماند
ممکن است صدای معمولی شما را بهشدت بترساند یا از مسیری که یادآور حادثه است دوری کنید. این تجربهها را بدون سرزنش گزارش کنید. برای فهم آنها، مهم است بدانیم اکنون خطر ادامه دارد یا یادآوری حادثه باعث فعالشدن واکنش میشود؛ نیازهای این دو وضعیت یکسان نیستند.
اگر هنوز در محیط ناامن هستید، برنامه کمک باید امنیت، سرپناه، حمایت و نیازهای عملی را هم ببیند. اگر محیط امنتر شده ولی واکنشها ادامه دارند، درمان میتواند به کاهش محدودیت کمک کند. آزمون از شما نمیخواهد برای اثبات بهبودی خود را ناگهان در سختترین یادآور قرار دهید. بازگشت به فعالیتها باید متناسب و حمایتشده باشد. بهبود را با امکان انتخاب و زندگی بیشتر ببینید، نه با انتظار اینکه هیچ خاطره یا احساسی هرگز برنگردد.
نمرهگذاری و تفسیر نتیجه
همه ۲۰ امتیاز برای کل و مادههای هر خوشه برای آن خوشه جمع میشوند. بیشتر یعنی شدت بیشتر.
اگر ۳۲ دارید، نتیجه باید در چارچوب مرز انتخابشده و تجربه واقعی خوانده شود. نه جمع کل و نه شمار خوشهای، بهتنهایی علت یا درمان را تعیین نمیکنند.
| خوشه | مادهها | دامنه |
|---|
| مزاحمت | ۱ تا ۵ | ۰ تا ۲۰ |
| اجتناب | ۶ تا ۷ | ۰ تا ۸ |
| فکر و خلق | ۸ تا ۱۴ | ۰ تا ۲۸ |
| برانگیختگی | ۱۵ تا ۲۰ | ۰ تا ۲۴ |
| کل | ۱ تا ۲۰ | ۰ تا ۸۰ |
دو روش گزارش، دو سؤال متفاوت
مجموع صفر تا ۸۰ شدت کلی نشانههای مرتبط با یک رویداد را نشان میدهد. روش دستهای موقت بررسی میکند چند نشانه در هر خوشه به سطح تعیینشده رسیدهاند. این دو خروجی هممعنا نیستند: ممکن است مجموع بالا باشد اما الگوی لازم خوشهها کامل نباشد.
در روش موقت مبتنی بر DSM-۵، پاسخ ۲ یا بیشتر برای هر نشانه ملاک حضور آن در نظر گرفته میشود؛ دستکم یک نشانه بازتجربه، یک اجتناب، دو تغییر شناخت/خلق و دو برانگیختگی مطرحاند. این قاعده همه معیارهای تشخیص مانند مدت، اختلال کارکرد و توضیحهای دیگر را احراز نمیکند.
نمره را به همان رویداد و بازه پیوند دهید
اگر در اجرای بعدی رویداد دیگری را مبنا بگذارید یا بهجای ماه گذشته بازه دیگری انتخاب شود، اختلاف نمره تفسیر سادهای ندارد. عنوان و دستور باید روشن کنند کدام نسخه و بازه استفاده شده است.
مرزهای پیشنهادی حدود ۳۱ تا ۳۳ برای همه جمعیتها حکم واحد نیستند. نمرهای نزدیک این محدوده باید با تجربه واقعی، اجتناب و اثر بر کار و رابطه بررسی شود؛ ابزار نیز وقوع رویداد را به عنوان سند مستقل اثبات یا رد نمیکند.
چه کمکی بعد از آزمون مناسب است؟
برای ارزیابی با درمانگری آشنا با تروما هماهنگ شوید. درمانهای متمرکز بر تروما میتوانند در شرایط مناسب کمککننده باشند و باید با آمادگی و نیاز شما هماهنگ شوند. حمایت اجتماعی، مراقبت جسمی و کاهش فشارهای جاری نیز اهمیت دارند. اگر خطر آسیب به خود یا دیگری وجود دارد، کمک فوری حرفهای دریافت کنید و منتظر تکرار آزمون نمانید.
جمعبندی
PCL-۵ الگوی نشانههای مرتبط با سانحه را روشن میکند. نسخه، رویداد و کارکرد را کنار عدد ببینید و برای تشخیص، ارزیابی مناسب را پیگیری کنید.
منابع
- Weathers FW, Litz BT, Keane TM, Palmieri PA, Marx BP, Schnurr PP (2013). The PTSD Checklist for DSM-5 (PCL-5). National Center for PTSD.