آزمون اضطراب دوران بارداری؛ نگرانی‌های مادر را قابل گفت‌وگو کنیم
پرسشنامه اضطراب مرتبط با بارداری، Pregnancy-Related Anxiety Questionnaire یا PRAQ، نگرانی‌های اختصاصی این دوره را می‌سنجد. از کارهای ون‌دن‌برگ ریشه گرفته است؛ عسکری‌زاده، کرموزیان و دره‌کردی در سال ۲۰۱۷ فرم کوتاه ایرانی با پنج حوزه را بررسی کردند. PRAQ-۱۷ و PRAQ-R۲ یکسان نیستند.
مشخصات اصلی و ساختار آزمون
فرم ایرانی: ۱۷ ماده، پاسخ هفت‌درجه‌ای؛ در ۱ تا ۷، جمع ۱۷ تا ۱۱۹.
پاسخ‌دهنده: فرد باردار درباره نگرانی خود؛ مطابقت فرم آنلاین با همین نسخه باید تأیید شود.
نگرانی‌های اختصاصی
ترس زایمان، سلامت یا وضعیت کودک، تغییر رابطه، تغییر خلق و تغییر زندگی شخصی مطرح‌اند. این حوزه‌ها همه اضطراب عمومی یا ارزیابی پزشکی را پوشش نمی‌دهند. داشتن نگرانی به معنی آسیب‌رساندن به کودک نیست.
مرحله بارداری، سابقه و اطلاعات پزشکی بر موضوع نگرانی اثر دارند. پرسش‌های مربوط به نخستین زایمان در بعضی نسخه‌ها اصلاح شده‌اند؛ نسخه و شرایط برای مقایسه مهم‌اند.
اطلاعات و حمایت را جدا درخواست کنید
برخی سؤال‌ها نیاز اطلاعاتی و برخی ناراحتی مداوم را نشان می‌دهند. پاسخ واقعی بدهید، نه تصویر مادر همیشه آرام. نشانه پزشکی نگران‌کننده باید متناسب با شرایط بررسی شود و صرفاً به اضطراب نسبت داده نشود.
چه نگرانی‌هایی در این ابزار مطرح‌اند؟
ترس از زایمان، نگرانی درباره سلامت کودک، تغییر رابطه با همسر و تغییر نقش و زندگی شخصی از موضوع‌های مرتبط‌اند. بعضی افراد نیز نگران‌اند که حال هیجانی آن‌ها به کودک آسیب بزند. این نگرانی را نباید به سرزنش مادر یا ادعای آسیب قطعی از هر اضطراب تبدیل کرد.
نگرانی اختصاصی بارداری ممکن است حتی در فردی که معمولاً مضطرب نیست دیده شود. تجربه قبلی زایمان، فقدان، درمان ناباروری، وضعیت جسمی و کیفیت حمایت نیز می‌توانند در آن سهم داشته باشند.
چه کسی و چگونه پاسخ می‌دهد؟
خود فرد باردار بر اساس تجربه فعلی و بازه مشخص‌شده در فرم پاسخ می‌دهد. جواب را برای آرام‌کردن خانواده یا پنهان‌کردن نگرانی انتخاب نکنید. اگر عبارتی ناراحت‌کننده است، می‌توانید مکث کنید و با ماما، پزشک یا درمانگر صحبت کنید.
نسخه‌های مختلف PRAQ حوزه‌ها و تعداد سؤال یکسانی ندارند. نتیجه را مطابق فرم اجراشده بخوانید و از نسبت‌دادن عدد یک نسخه به نسخه دیگر پرهیز کنید. این پرسشنامه وسیله بررسی سلامت پزشکی جنین نیست.
نگرانی پزشکی را از نیاز به اطمینان بی‌پایان جدا کنیم
ممکن است برای یک سؤال بارداری از مراقب خود پاسخ بگیرید، اما ذهن اندکی بعد دنبال سؤال تازه‌ای برود. در مقابل، گاهی نشانه‌ای جدید واقعاً نیازمند تماس پزشکی است. این دو را نباید با یک توصیه کلی به آرام‌بودن حل کرد.
برای کمک، درباره علائم نیازمند تماس و مسیر پیگیری با مراقب بارداری توافق روشن داشته باشید. هم‌زمان می‌توانید نگرانی تکراری، ترس از زایمان یا فشار تغییر نقش را با متخصص سلامت روان مطرح کنید. هدف، کاهش مراجعه ضروری نیست؛ تنظیم مراقبت متناسب و کم‌کردن چرخه‌ای است که آرامش را کوتاه می‌کند. اگر خانواده می‌خواهند کمک کنند، اطلاعات معتبر، همراهی و تقسیم مسئولیت از هشدارهای ترسناک و مقایسه با تجربه دیگران مفیدترند. پاسخ‌های شما باید تجربه خودتان را نشان دهند، نه تحملی که از مادر انتظار می‌رود.
نمره‌گذاری و تفسیر نتیجه
در PRAQ-۱۷ با کدگذاری ۱ تا ۷، جمع بالاتر یعنی اضطراب مرتبط بیشتر. بخش‌ها فقط با کلید همان نسخه محاسبه شوند.
مرز جهانی تشخیص یا پیش‌بینی پیامد بارداری وجود ندارد. نمره بالا موضوع گفت‌وگو و حمایت است، نه نتیجه قطعی درباره سلامت مادر یا کودک.
| فرم | دامنه جمع | محدودیت |
|---|
| PRAQ-۱۷ با امتیاز ۱ تا ۷ | ۱۷ تا ۱۱۹ | مرز تشخیص جهانی نیست |
پنج موضوع را به یک نگرانی کلی تبدیل نکنیم
ترس از زایمان ممکن است به درد، فرایند یا ناشناخته‌بودن تجربه مربوط باشد. نگرانی درباره کودک به سلامت او، نگرانی رابطه‌ای به تغییر نقش و نزدیکی و نگرانی زندگی شخصی به مسئولیت و استقلال مربوط می‌شود. تغییر خلق نیز موضوع جداگانه‌ای است. این تفکیک کمک می‌کند نیاز اطلاعاتی، حمایت رابطه‌ای و ناراحتی هیجانی از هم روشن شوند.
این پنج حوزه ویژگی فرم ایرانی بررسی‌شده‌اند؛ نسخه‌های ده‌ماده‌ای یا بازنگری‌شده دیگر ممکن است ترکیب متفاوتی داشته باشند. عنوان PRAQ به‌تنهایی تعیین نمی‌کند کدام بخش‌ها و کلید در سامانه اجرا شده‌اند.
مثال دامنه و تفسیر
اگر در PRAQ-۱۷ با کد ۱ تا ۷ جمع ۶۸ به دست آید، میانگین حسابی ۴ است. این عدد نه مرز اختلال و نه پیش‌بینی پیامد بارداری است. در صورت استفاده از کد صفر تا ۶، دامنه دیگری ساخته می‌شود و نباید همان جمع را با این مثال مقایسه کرد.
بالارفتن جمع در مرحله‌ای از بارداری می‌تواند با تغییر موضوع نگرانی همراه باشد. مقایسه باید با ذکر مرحله، تجربه پزشکی و نسخه انجام شود. پاسخ‌ها را برای نمایش آرامش تغییر ندهید؛ بیان نگرانی می‌تواند به دریافت توضیح و حمایت مناسب‌تر کمک کند.
پرسشنامه جای مراقبت بارداری را نمی‌گیرد
ابزار شدت نگرانی را گزارش می‌کند و سلامت جسمی مادر یا جنین را ارزیابی نمی‌کند. برای نشانه پزشکی باید از مسیر مراقبت بارداری کمک گرفت، حتی اگر اضطراب بالا نیز وجود داشته باشد. همچنین نمره بالا دلیل سرزنش فرد بابت نگرانی یا القای آسیب قطعی به کودک نیست.
پس از آزمون چه حمایتی لازم است؟
دو نگرانی اصلی را انتخاب و مشخص کنید کدام به اطلاعات پزشکی و کدام به حمایت عاطفی یا درمان نیاز دارد. آموزش واقع‌بینانه زایمان، گفت‌وگو درباره تقسیم مسئولیت و روان‌درمانی می‌توانند مفید باشند. تصمیم دارویی در بارداری باید با ارزیابی پزشک باشد؛ داروی تجویزشده را خودسرانه قطع نکنید. اگر افکار آسیب به خود یا خطر فوری وجود دارد، کمک اورژانسی بگیرید.
جمع‌بندی
PRAQ نگرانی‌های بارداری را مشخص‌تر می‌کند. نسخه و مرحله بارداری را کنار نمره ببینید و برای نیاز پزشکی و روانی، کمک متناسب دریافت کنید.
منابع
- Askarizadeh G, Karamoozian M, Darekordi A (2017). Validation of Iranian Version of Pregnancy Related Anxiety Questionnaire. International Journal of Preventive Medicine.
