نامهای تجاری:
کپرا
لووتیرا
گروه دارویی-درمانی:
ضد تشنج، مورد استفاده در مدیریت صرع
اشکال دارویی موجود:
– قرص:
– ۲۵۰ میلیگرم
– ۵۰۰ میلیگرم
– ۷۵۰ میلیگرم
– ۱۰۰۰ میلیگرم
– محلول خوراکی:
– ۱۰۰ میلیگرم در میلیلیتر
لووتیراستام یکی از داروهای مهم در حوزه روانشناختی و نورولوژی است که به طور گستردهای در درمان صرع و کنترل تشنجها مورد استفاده قرار میگیرد. این دارو به گروه داروهای ضد تشنج تعلق دارد و با تأثیر بر روی سیستم عصبی مرکزی به کاهش فعالیتهای غیرطبیعی مغز کمک میکند. اهمیت لووتیراستام در مدیریت صرع و بهبود کیفیت زندگی بیماران مبتلا به این اختلالات، آن را به یکی از داروهای پرکاربرد در عمل بالینی تبدیل کرده است. در این مقاله، به بررسی مزایا، خطرات و راهنماییهای استفاده ایمن از لووتیراستام خواهیم پرداخت.
موارد مصرف لووتیراستام (Levetiracetam)
موارد مصرف تأیید شده (FDA approved)
لووتیراستام به عنوان یک داروی ضد تشنج، به طور گسترده برای مدیریت و کنترل صرع تجویز میشود. این دارو به ویژه برای درمان موارد زیر تأیید شده است:
- تشنجهای جزئی (Partial Seizures): لووتیراستام به عنوان یک درمان کمکی برای کنترل تشنجهای جزئی در بزرگسالان و کودکان بالای یک ماه مورد استفاده قرار میگیرد.
- تشنجهای میوکلونیک (Myoclonic Seizures): در افراد مبتلا به صرع میوکلونیک جوانان، این دارو میتواند به کاهش فراوانی و شدت تشنجهای میوکلونیک کمک کند.
- تشنجهای تونیک-کلونیک عمومی اولیه (Primary Generalized Tonic-Clonic Seizures): این دارو برای افراد بالای ۶ سال که به این نوع تشنج مبتلا هستند، تجویز میشود.
لووتیراستام به دلیل تحملپذیری خوب و عوارض جانبی کمتر، به ویژه در کودکان و سالمندان، به عنوان یک گزینه مناسب در درمان صرع شناخته میشود.
موارد مصرف غیررسمی (off-label)
علاوه بر موارد تأیید شده، لووتیراستام ممکن است در برخی موارد به صورت غیررسمی برای سایر شرایط روانشناختی و عصبی تجویز شود. این موارد شامل:
- اختلالات اضطرابی: برخی از روانپزشکان ممکن است از لووتیراستام به عنوان یک درمان کمکی برای کاهش علائم اضطراب استفاده کنند، هرچند این کاربرد به طور رسمی تأیید نشده است.
- درمان دردهای نوروپاتیک: در برخی موارد، لووتیراستام ممکن است به عنوان یک گزینه درمانی برای کاهش دردهای ناشی از آسیب عصبی تجویز شود.
- پیشگیری از تشنج در شرایط خاص: در برخی موارد خاص، مانند پیشگیری از تشنجهای ناشی از آسیبهای مغزی، ممکن است لووتیراستام به عنوان یک راهکار پیشگیرانه استفاده شود.
این کاربردهای غیررسمی بر اساس شواهد بالینی و تجربیات پزشکان است و باید تحت نظارت دقیق روانپزشک انجام شود. در هر صورت، تصمیمگیری درباره استفاده از لووتیراستام در این موارد نیازمند مشاوره و ارزیابی دقیق توسط متخصصان است.
مکانیسم عمل لووتیراستام (Levetiracetam)
لووتیراستام یک داروی ضد تشنج است که به طور عمده برای کنترل و کاهش تشنجها در بیماران مبتلا به صرع استفاده میشود. مکانیسم عمل دقیق لووتیراستام به طور کامل شناخته نشده است، اما تحقیقات نشان میدهد که این دارو با تأثیر بر روی سیستم عصبی مرکزی و تعدیل فعالیتهای الکتریکی مغز، اثرات ضد تشنجی خود را اعمال میکند.
یکی از ویژگیهای کلیدی لووتیراستام، اتصال آن به یک پروتئین خاص به نام SV2A (سیناپتیک وزیکل پروتئین 2A) در مغز است. این پروتئین در وزیکولهای سیناپسی که مسئول انتقال پیامهای عصبی هستند، یافت میشود. با اتصال به SV2A، لووتیراستام میتواند آزادسازی ناقلهای عصبی را تعدیل کرده و فعالیتهای غیرطبیعی عصبی را کاهش دهد. این فرآیند منجر به کاهش فراوانی و شدت تشنجها میشود.
علاوه بر این، لووتیراستام ممکن است تأثیرات مثبتی بر روی تعادل کلسیم در سلولهای عصبی داشته باشد که میتواند به کاهش تحریکپذیری نورونها کمک کند. این اثرات ترکیبی باعث میشود که لووتیراستام به عنوان یک داروی مؤثر در کاهش فعالیتهای غیرطبیعی مغزی عمل کند.
از نظر فارماکوکینتیک، لووتیراستام به سرعت از دستگاه گوارش جذب میشود و به طور گسترده در سراسر بدن توزیع میگردد. این دارو به میزان کمی متابولیزه میشود و عمدتاً به صورت دستنخورده از طریق کلیهها دفع میگردد. زمان لازم برای رسیدن به حداکثر غلظت پلاسمایی حدود ۱ تا ۲ ساعت پس از مصرف است و نیمهعمر آن در بدن تقریباً ۶ تا ۸ ساعت میباشد.
به طور کلی، لووتیراستام با تأثیر بر روی پروتئینهای سیناپسی و تعدیل فعالیتهای الکتریکی مغز، به کاهش علائم و کنترل تشنجها در بیماران مبتلا به صرع کمک میکند. این ویژگیها آن را به یک گزینه درمانی مؤثر و قابل اعتماد در مدیریت صرع تبدیل کرده است.
نحوه مصرف و دوزهای لووتیراستام (Levetiracetam)
دوزهای معمول
لووتیراستام به عنوان یک داروی ضد تشنج، در دوزهای مختلف و بر اساس نیازهای فردی بیمار تجویز میشود. دوز معمول شروع برای بزرگسالان و کودکان بالای ۱۶ سال معمولاً ۵۰۰ میلیگرم دو بار در روز است. بسته به پاسخ بیمار و تحملپذیری، دوز میتواند به تدریج افزایش یابد و به حداکثر ۳۰۰۰ میلیگرم در روز برسد.
برای کودکان بین ۴ تا ۱۵ سال، دوز اولیه معمولاً بر اساس وزن بدن محاسبه میشود (۲۰ میلیگرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز) و به دو دوز تقسیم میشود. سپس میتوان دوز را به تدریج افزایش داد تا به حداکثر دوز ۶۰ میلیگرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز رسید.
در سالمندان یا افرادی که دچار مشکلات کلیوی هستند، تنظیم دوز بر اساس عملکرد کلیه ضروری است و باید توسط پزشک تعیین شود.
چگونگی مصرف دارو
لووتیراستام معمولاً به صورت خوراکی و به شکل قرص یا محلول مصرف میشود. این دارو میتواند با یا بدون غذا مصرف شود، اما بهتر است هر روز در همان زمان مصرف شود تا سطح دارو در خون ثابت بماند.
اگر یک دوز را فراموش کردید، به محض یادآوری آن را مصرف کنید، اما اگر نزدیک به زمان دوز بعدی است، دوز فراموش شده را نادیده بگیرید و به برنامه معمول خود ادامه دهید. هرگز دو دوز را با هم مصرف نکنید.
برای جلوگیری از فراموشی دوزها، میتوانید از یادآورهای دارویی یا برنامهریزی روزانه استفاده کنید.
مدت زمان مصرف
لووتیراستام ممکن است برای درمان کوتاهمدت یا به عنوان بخشی از یک برنامه درمانی بلندمدت تجویز شود. در صورت نیاز به قطع دارو، باید به تدریج و تحت نظارت پزشک انجام شود تا از بروز تشنجهای ناگهانی جلوگیری شود.
احتیاطها و توصیهها در مصرف
- اجتناب از الکل: مصرف الکل میتواند اثرات جانبی لووتیراستام را تشدید کند و باید از آن اجتناب شود.
- هشیاری: این دارو ممکن است باعث خوابآلودگی یا کاهش هشیاری شود، بنابراین در هنگام رانندگی یا کار با ماشینآلات سنگین احتیاط کنید.
- پیگیریهای پزشکی: برای ارزیابی اثربخشی و شناسایی عوارض جانبی، پیگیریهای منظم با پزشک ضروری است.
- نگهداری دارو: دارو را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نور مستقیم نگهداری کنید و از دسترس کودکان دور نگه دارید.
همواره قبل از شروع، تغییر یا قطع مصرف لووتیراستام با روانپزشک یا متخصص خود مشورت کنید تا از ایمنی و اثربخشی درمان اطمینان حاصل شود.
عوارض جانبی لووتیراستام (Levetiracetam)
عوارض جانبی شایع
لووتیراستام، مانند بسیاری از داروهای ضد تشنج، ممکن است با برخی عوارض جانبی همراه باشد. عوارض جانبی شایع این دارو شامل موارد زیر میشود:
- خوابآلودگی: در حدود ۱۵٪ از بیماران مصرفکننده لووتیراستام این عارضه را تجربه میکنند. این حالت معمولاً در هفتههای اول مصرف ظاهر میشود و ممکن است با گذشت زمان کاهش یابد.
- سرگیجه: حدود ۱۰٪ از بیماران ممکن است احساس سرگیجه کنند. این عارضه نیز معمولاً در اوایل درمان رخ میدهد.
- خستگی: احساس خستگی و کاهش انرژی در حدود ۱۰٪ از بیماران گزارش شده است.
- عصبانیت یا تحریکپذیری: این عارضه در حدود ۵٪ از بیماران دیده میشود و نیاز به توجه دارد.
عوارض جانبی کمتر شایع
برخی عوارض جانبی کمتر شایع هستند و در کمتر از ۱٪ از بیماران رخ میدهند:
- تغییرات خلقی: شامل افسردگی یا اضطراب که ممکن است نیاز به مشاوره با روانپزشک داشته باشد.
- تاری دید: ممکن است در برخی بیماران رخ دهد و نیاز به بررسی توسط پزشک دارد.
- مشکلات گوارشی: مانند تهوع یا استفراغ که با مصرف دارو همراه غذا ممکن است کاهش یابد.
عوارض جانبی خطرناک
برخی عوارض جانبی نادر اما جدی وجود دارند که نیاز به توجه فوری پزشکی دارند:
- واکنشهای آلرژیک شدید: مانند کهیر، خارش، یا تورم صورت و گلو که در کمتر از ۰٫۱٪ از بیماران رخ میدهد.
- مشکلات تنفسی: هرگونه مشکل در تنفس باید به سرعت گزارش شود.
- ضربان قلب نامنظم: اگر احساس تپش قلب غیرعادی دارید، باید فوراً به پزشک مراجعه کنید.
خطرات مرتبط با مصرف طولانیمدت
مصرف طولانیمدت لووتیراستام ممکن است با برخی خطرات همراه باشد:
- وابستگی دارویی: اگرچه نادر است، اما ممکن است در برخی بیماران ایجاد شود.
- آسیب به کبد: نیاز به بررسی منظم عملکرد کبد دارد.
- تغییرات عملکرد شناختی: برخی بیماران ممکن است کاهش تمرکز یا حافظه را تجربه کنند.
توصیهها برای کاهش عوارض جانبی
برای کاهش عوارض جانبی لووتیراستام، میتوانید از توصیههای زیر پیروی کنید:
- مصرف دارو همراه با غذا: این کار میتواند به کاهش مشکلات گوارشی کمک کند.
- رعایت دوز تجویز شده: از تغییر خودسرانه دوز دارو خودداری کنید و همیشه دستورالعملهای روانپزشک خود را دنبال کنید.
- ارتباط باز با پزشک: هرگونه عارضه غیرمنتظره یا نگرانی را با پزشک خود در میان بگذارید تا بهترین راهکارها برای مدیریت آنها ارائه شود.
اطمینان حاصل کنید که هرگونه تغییر در وضعیت سلامت خود را به پزشک خود گزارش دهید و به توصیههای او عمل کنید تا از ایمنی و اثربخشی درمان اطمینان حاصل کنید.
موارد منع مصرف و احتیاطها در رابطه با لووتیراستام (Levetiracetam)
موارد منع مصرف
لووتیراستام به عنوان یک داروی ضد تشنج، در برخی شرایط نباید مصرف شود. این موارد شامل:
- آلرژی به لووتیراستام یا مواد تشکیلدهنده آن: اگر فردی سابقه واکنشهای آلرژیک به این دارو یا ترکیبات مشابه دارد، نباید از لووتیراستام استفاده کند.
- مشکلات شدید کلیوی: بیماران با نارسایی کلیوی شدید باید از مصرف این دارو خودداری کنند یا تحت نظارت دقیق پزشک دوز مصرفی را تنظیم کنند.
موارد احتیاط
در برخی شرایط، مصرف لووتیراستام نیاز به احتیاط و نظارت دقیق دارد:
- مصرف همزمان با الکل یا سایر داروهای خوابآور: این ترکیب میتواند اثرات خوابآور دارو را افزایش دهد و خطر خوابآلودگی و کاهش هوشیاری را بیشتر کند.
- گروههای پرخطر: شامل سالمندان، افراد با سابقه سوءمصرف مواد، یا افرادی که به افسردگی شدید یا بیماریهای روانشناختی مزمن مبتلا هستند. این افراد باید تحت نظارت دقیق روانپزشک باشند.
- بیماران با سابقه مشکلات روانشناختی: لووتیراستام ممکن است باعث تغییرات خلقی یا تحریکپذیری شود و نیاز به نظارت دقیق دارد.
بارداری و شیردهی
لووتیراستام در دسته C قرار دارد:
- دسته C: خطر احتمالی. مطالعات حیوانی اثرات جانبی روی جنین نشان دادهاند و مطالعات کافی در انسان انجام نشده است. این دارو فقط زمانی تجویز میشود که منافع آن بیشتر از خطرات احتمالی باشد.
توضیحات:
- بارداری: مصرف لووتیراستام در دوران بارداری باید با احتیاط و تحت نظارت پزشک انجام شود. خطرات احتمالی برای جنین باید در مقابل منافع درمانی سنجیده شود.
- شیردهی: لووتیراستام میتواند به شیر مادر منتقل شود و ممکن است بر نوزاد تأثیر بگذارد. مادران شیرده باید قبل از مصرف این دارو با روانپزشک مشورت کنند.
مصرف بیش از حد
مصرف بیش از حد لووتیراستام میتواند علائم جدی ایجاد کند:
- علائم: خوابآلودگی شدید، تنفس آهسته، بیهوشی، یا خطر کما.
- اقدامات اضطراری: در صورت مصرف بیش از حد، بلافاصله با مرکز فوریتهای پزشکی تماس بگیرید یا به بیمارستان مراجعه کنید. مداخله سریع پزشکی میتواند از عوارض جدی جلوگیری کند.
همیشه با روانپزشک خود در مورد هرگونه نگرانی یا سوال درباره مصرف لووتیراستام مشورت کنید و دستورالعملهای او را به دقت دنبال کنید.
سؤالات متداول
این دارو برای درمان چه شرایطی استفاده میشود؟
لووتیراستام عمدتاً برای درمان صرع و کنترل تشنجها استفاده میشود. این دارو به ویژه برای تشنجهای جزئی، میوکلونیک و تونیک-کلونیک عمومی اولیه در بزرگسالان و کودکان تجویز میشود.
چگونه این دارو عمل میکند؟
لووتیراستام با تأثیر بر فعالیت الکتریکی غیرطبیعی مغز، به کاهش فراوانی و شدت تشنجها کمک میکند. این دارو با تغییر در انتقال پیامهای عصبی، فعالیت تشنجی را مهار میکند.
چه مدت طول میکشد تا اثرات دارو را احساس کنم؟
اثرات لووتیراستام معمولاً در عرض چند هفته پس از شروع مصرف قابل مشاهده است. با این حال، زمان دقیق ممکن است بسته به فرد و شدت بیماری متفاوت باشد.
دوز معمول این دارو چقدر است و چگونه باید آن را مصرف کنم؟
دوز معمول لووتیراستام بر اساس وزن، سن و شرایط بیمار تعیین میشود. معمولاً به صورت دو بار در روز مصرف میشود و بهتر است با یک لیوان آب و همراه با غذا یا بدون غذا مصرف شود.
اگر یک دوز را فراموش کنم، چه باید بکنم؟
اگر یک دوز را فراموش کردید، به محض یادآوری آن را مصرف کنید. اگر نزدیک به زمان دوز بعدی است، دوز فراموش شده را نادیده بگیرید و برنامه معمول خود را ادامه دهید. هرگز دوز دوگانه مصرف نکنید.
عوارض جانبی شایع این دارو چیست؟
عوارض جانبی شایع شامل خوابآلودگی، سرگیجه، خستگی و تحریکپذیری است. این عوارض معمولاً در اوایل درمان رخ میدهند و ممکن است با گذشت زمان کاهش یابند.
آیا این دارو با سایر داروهایی که مصرف میکنم تداخل دارد؟
لووتیراستام ممکن است با برخی داروها تداخل داشته باشد. مهم است که لیست کاملی از داروهای مصرفی خود را به روانپزشک ارائه دهید تا تداخلات احتمالی بررسی شود.
آیا میتوانم در حین مصرف این دارو الکل بنوشم؟
مصرف الکل در حین مصرف لووتیراستام توصیه نمیشود، زیرا میتواند اثرات خوابآور دارو را تشدید کند و خطر خوابآلودگی و کاهش هوشیاری را افزایش دهد.
آیا این دارو میتواند باعث وابستگی یا اعتیاد شود؟
لووتیراستام به طور کلی خطر وابستگی یا اعتیاد ندارد، اما همیشه باید تحت نظارت پزشک مصرف شود و از تغییر خودسرانه دوز اجتناب شود.
آیا مصرف این دارو در دوران بارداری یا شیردهی بیخطر است؟
مصرف لووتیراستام در دوران بارداری و شیردهی باید با احتیاط و تحت نظارت پزشک انجام شود، زیرا میتواند به جنین یا نوزاد منتقل شود و اثرات احتمالی داشته باشد.
آیا مصرف این دارو بر توانایی رانندگی یا کار با ماشینآلات تأثیر میگذارد؟
بله، لووتیراستام ممکن است باعث خوابآلودگی یا سرگیجه شود. بنابراین، تا زمانی که اثرات دارو را بر خودتان نمیدانید، از رانندگی یا کار با ماشینآلات سنگین خودداری کنید.
چه مدت باید این دارو را مصرف کنم؟
مدت زمان مصرف لووتیراستام بستگی به شرایط فردی و توصیه پزشک دارد. برخی بیماران ممکن است نیاز به مصرف طولانیمدت داشته باشند، در حالی که دیگران ممکن است پس از بهبود وضعیت، دوز را کاهش دهند.
آیا میتوانم مصرف این دارو را به طور ناگهانی قطع کنم؟
قطع ناگهانی لووتیراستام میتواند باعث افزایش خطر تشنج شود. همیشه قبل از قطع مصرف با پزشک خود مشورت کنید و به تدریج دوز را کاهش دهید.
اگر عوارض جانبی شدیدی تجربه کنم، چه باید بکنم؟
در صورت تجربه عوارض جانبی شدید مانند واکنشهای آلرژیک یا مشکلات تنفسی، فوراً به روانپزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
آیا این دارو با شرایط پزشکی دیگری که دارم تداخل دارد؟
لووتیراستام ممکن است با برخی شرایط پزشکی تداخل داشته باشد. مهم است که پزشک را از تمام شرایط پزشکی خود مطلع کنید تا تداخلات احتمالی بررسی شود.
آیا مصرف این دارو بر وزن من تأثیر میگذارد؟
برخی بیماران ممکن است تغییرات وزنی را تجربه کنند، اما این تغییرات معمولاً جزئی هستند. در صورت نگرانی، با پزشک خود مشورت کنید.
آیا مصرف این دارو میتواند بر زندگی جنسی من تأثیر بگذارد؟
تغییرات در عملکرد جنسی نادر است، اما اگر تجربه کردید، با پزشک خود صحبت کنید تا راهکارهای مناسب ارائه شود.
آیا این دارو میتواند باعث تغییرات خلقی شود؟
بله، لووتیراستام ممکن است باعث تغییرات خلقی مانند تحریکپذیری یا افسردگی شود. در صورت تجربه این علائم، با پزشک خود مشورت کنید.
آیا نیاز به انجام آزمایشهای منظم در حین مصرف این دارو دارم؟
پزشک ممکن است برخی آزمایشهای منظم را برای پایش سلامت و عملکرد کلیهها و کبد توصیه کند.
آیا این دارو با مکملهای غذایی یا گیاهی تداخل دارد؟
برخی مکملهای غذایی یا گیاهی ممکن است با لووتیراستام تداخل داشته باشند. قبل از مصرف هرگونه مکمل، با پزشک خود مشورت کنید.
همیشه به توصیههای پزشک خود عمل کنید و در صورت داشتن هرگونه سوال یا نگرانی، از او راهنمایی بخواهید.
نتیجهگیری
در این مقاله، به بررسی کاربردها، مزایا و خطرات لووتیراستام و راهنماییهای استفاده ایمن از آن پرداختیم. برای اطمینان از مدیریت صحیح و مؤثر مشکلات روانشناختی و عصبی، توصیه میشود که بیماران همواره با روانپزشک خود مشورت کنند و از منابع معتبر برای افزایش دانش خود استفاده نمایند. تصمیمگیری آگاهانه و مشاوره با کارشناسان میتواند در مدیریت بهتر سلامت روانی و عصبی بسیار مؤثر باشد.
منابع
- Medscape. Drug Reference. Medscape.
- National Alliance on Mental Illness (NAMI). Mental Health Medications. NAMI.
- WebMD. Drugs and Medications A-Z. WebMD.
- Stahl, S. M. (2019). Stahl’s Essential Psychopharmacology: Neuroscientific Basis and Practical Applications (5th ed.). Cambridge University Press.
- Bezchlibnyk-Butler, K., & Jeffries, J. (2021). Clinical Handbook of Psychotropic Drugs (24th ed.). Hogrefe Publishing.
- Schatzberg, A. F., & Nemeroff, C. B. (2023). The American Psychiatric Association Publishing Textbook of Psychopharmacology (6th ed.). American Psychiatric Association Publishing.
