آزمون AQ؛ بررسی ویژگیهای مرتبط با طیف اوتیسم در نوجوانی و بزرگسالی
بهر طیف اوتیسم، Autism-Spectrum Quotient یا AQ، در سال ۲۰۰۱ توسط بارونکوهن و همکاران برای بررسی صفات مرتبط با اوتیسم در بزرگسالان معرفی شد. نسخه نوجوانان در سال ۲۰۰۶ بررسی شد. این ابزار، مشاهده همه ویژگیهای رشدی یا تشخیص مستقل اوتیسم نیست و نمره آن ارزش یا توانایی کلی فرد را تعیین نمیکند.
مشخصات اصلی و ساختار آزمون
فرم بزرگسال: ۵۰ ماده، معمولاً برای ۱۶ سال به بالا؛ خودگزارشی با چهار گزینه موافقت و مخالفت.
نمرهگذاری اصلی: پاسخها مطابق جهت هر ماده به صفر یا ۱ تبدیل میشوند؛ کل صفر تا ۵۰. چهار گزینه به معنی جمع ۱ تا ۴ نیست.
پنج حوزه و تفاوت نسخهها
مهارتهای اجتماعی، جابهجایی توجه، توجه به جزئیات، ارتباط و تخیل هر کدام در فرم بزرگسال ۱۰ ماده دارند. اینها موضوعهای گزارششدهاند، نه پنج تشخیص یا پنج درجه ارزشمندی. توجه به جزئیات میتواند در بعضی زمینهها توانمندی باشد.
نسخه نوجوانان با گزارش والد بررسی شده است و نباید خودکار همان خودگزارش بزرگسال فرض شود. دامنه سن نمونه پژوهشی نیز الزاماً حد مجاز همه نسخهها نیست. فرم کودک و AQ-۱۰ ابزارهای متفاوتی با قواعد خود هستند.
پاسخ و زمینه رشد
برای فرم بزرگسال، تجربه معمول خود را مبنا بگیرید. راهبردهای سازگارشدن اجتماعی ممکن است بخشی از دشواری را از نگاه دیگران پنهان کنند؛ نمره پایین همه نیازهای حمایتی را رد نمیکند.
اضطراب اجتماعی، مشکلات توجه و عوامل دیگر نیز میتوانند بر بعضی پاسخها اثر بگذارند. در ارزیابی اوتیسم، تاریخچه رشد و شیوه کارکرد در محیطهای مختلف اهمیت دارند؛ یک عدد جای آنها را نمیگیرد.
کدام زمینهها مورد توجهاند؟
مهارتهای اجتماعی، ارتباط، تغییر توجه، توجه به جزئیات و تخیل از حوزههای شناختهشده این ابزارند. برای مثال، ممکن است جابهجایی میان کارها دشوار باشد یا فهم بعضی پیامهای غیرمستقیم انرژی بیشتری بگیرد. تجربه افراد در این زمینهها یکسان نیست.
اوتیسم یک وضعیت رشدی است؛ بنابراین شناخت تجربه کودکی و مسیر رشد اهمیت دارد. اضطراب اجتماعی، ADHD و شرایط دیگر نیز میتوانند بر بعضی پاسخها اثر بگذارند. یک ویژگی مشترک برای تشخیص کافی نیست.
سازگارشدن ظاهری ممکن است انرژی زیادی بگیرد
فردی ممکن است در جمع قواعد گفتوگو را با دقت رعایت کند، اما بعد از آن بسیار خسته شود یا برای فهم پیامهای غیرمستقیم تلاش زیادی کند. این تجربه درونی در کنار رفتار قابل مشاهده ارزش مطرحکردن دارد. در مقابل، یک دشواری اجتماعی بهتنهایی دلیل اوتیسم نیست.
برای ارزیابی، نمونههای رشدی و موقعیتهایی را که آسانتر یا دشوارترند کنار هم بگذارید. اگر فرم نوجوان را والد تکمیل میکند، تجربه خود نوجوان نیز باید شنیده شود. هدف، اثبات یک هویت با نمره یا رد تجربه فرد به دلیل ظاهر موفق نیست. باید روشن شود چه حمایت و سازگاری محیطی میتواند کمک کند. احترام به تفاوتها میتواند با رسیدگی به مشکلات همراه باشد و لازم نیست برای دریافت کمک، همه توانمندیها یا محدودیتها در یک الگوی واحد جا بگیرند.
نسخه نوجوان با بزرگسال تفاوت دارد
نسخه بزرگسالان معمولاً خودگزارشی است؛ نسخه شناختهشده نوجوانان از گزارش والد استفاده میکند. پیش از شروع، سن و نوع پاسخدهنده تعیینشده در فرم را بررسی کنید. پاسخ یک نوع فرم را نباید بدون بررسی به جای دیگری تفسیر کرد.
بر الگوی معمول و تجربه واقعی تکیه کنید، نه تصویری که میخواهید از خود یا فرزندتان ارائه دهید. اگر برای سازگارشدن با جمع راهبردهای زیادی آموختهاید، تلاش و خستگی پشت آن را نیز در گفتوگوی تخصصی مطرح کنید؛ ظاهر رفتار همیشه همه تجربه را نشان نمیدهد.
نمرهگذاری و تفسیر نتیجه
در روش اصلی بزرگسال، پاسخ همسو با صفت موردنظر ۱ و پاسخ دیگر صفر میگیرد. جمع هر حوزه صفر تا ۱۰ و کل صفر تا ۵۰ است. شدت موافقت در این روش امتیاز جداگانه بیشتری ایجاد نمیکند.
مرز ۳۲ در مطالعه اولیه بزرگسالان برای تمایز گروهی مطرح شد. این عدد تشخیص نیست و کاربرد آن به جمعیت و نسخه وابسته است. برای نوجوان، کودک یا کدگذاری متفاوت نباید همان مرز را بیبررسی استفاده کرد.
| AQ بزرگسال، روش دوحالتی اصلی | دامنه | محدودیت |
|---|
| هر حوزه دهمادهای | ۰ تا ۱۰ | توصیف صفات |
| کل | ۰ تا ۵۰ | ۳۲ مرز پژوهش اولیه؛ نه تشخیص قطعی |
چه چیزی را برای مراجعه آماده کنیم؟
نمونههایی از دشواری و توانمندی، سابقه کودکی و موقعیتهای خستهکننده را یادداشت کنید. اگر امکان دارد، اطلاعات رشدی را از فردی آگاه و قابل اعتماد بگیرید. نتیجه را با متخصص آشنا با اوتیسم در سن مربوط مرور کنید. حمایت در محیط تحصیل، کار و رابطه باید بر نیاز فردی بنا شود، نه فقط نمره آزمون.
جمعبندی
AQ میتواند ضرورت بررسی دقیقتر تجربههای رشدی و نیازهای حمایتی را مطرح کند. نسخه و پاسخدهنده را مشخص کنید و صفات را به دستهبندی خوب و بد تبدیل نکنید.
منابع
- Baron-Cohen S, Wheelwright S, Skinner R, Martin J, Clubley E (2001). The Autism-Spectrum Quotient (AQ): Evidence from Asperger syndrome/high-functioning autism, males and females, scientists and mathematicians. Journal of Autism and Developmental Disorders.
- Baron-Cohen S, Hoekstra RA, Knickmeyer R, Wheelwright S (2006). The Autism-Spectrum Quotient (AQ)—Adolescent Version. Journal of Autism and Developmental Disorders.