آزمون مانیای آلتمن ASRM؛ شناخت افزایش غیرمعمول خلق و انرژی
مقیاس خودسنجی مانیای آلتمن، Altman Self-Rating Mania Scale یا ASRM، در سال ۱۹۹۷ توسط آلتمن، هدکر، پیترسون و دیویس معرفی شد. ابزار کوتاه شدت نشانه‌های مانیا در هفته اخیر را بررسی می‌کند. سرحالی معمول یا موفقیت کاری به‌تنهایی مانیا نیست؛ تغییر نسبت به حال معمول اهمیت دارد.
مشخصات اصلی و ساختار آزمون
ساختار: پنج ماده درباره خلق بالا، اعتماد به نفس، کاهش نیاز به خواب، پرحرفی و افزایش فعالیت؛ صفر تا ۴ و کل صفر تا ۲۰.
بازه: هفت روز؛ کاهش نیاز به خواب با بی‌خوابی همراه خستگی یکسان نیست.
چه چیزی را نمی‌توان نتیجه گرفت؟
ASRM همه معیارها، مدت دوره و علت را تعیین نمی‌کند. مواد، دارو، کم‌خوابی و بیماری می‌توانند در تغییرها سهم داشته باشند. مشاهده نزدیکان نیز مهم است، چون فرد ممکن است برانگیختگی را مشکل نداند.
نمره کم هفته اخیر، دوره‌های گذشته را رد نمی‌کند. سابقه زمانی و پیامد کارکرد برای ارزیابی دوقطبی لازم‌اند.
خطای کدگذاری در بعضی برگه‌ها
برخی راهنماهای قدیمی همراه DSM به‌اشتباه ۱ تا ۵ و دامنه ۵ تا ۲۵ ذکر کرده بودند. اصلاحیه رسمی سپتامبر ۲۰۲۴ APA، کدگذاری را صفر تا ۴ اصلاح کرده است. مرز ۶ باید با دامنه صفر تا ۲۰ خوانده شود. اختلاف روش را با تغییر حال اشتباه نگیرید.
چه تغییرهایی در این مقیاس مهم‌اند؟
خلق بالاتر از معمول، اعتمادبه‌نفس افزایش‌یافته، کاهش نیاز به خواب، پرحرفی و افزایش فعالیت از موضوع‌های اصلی ASRM هستند. باید تغییر نسبت به حالت معمول خود فرد را دید. شادی پس از خبر خوب یا پرانرژی‌بودن همیشگی به‌تنهایی مانیا نیست.
کاهش نیاز به خواب با بی‌خوابی ناراحت‌کننده تفاوت دارد. در اولی ممکن است فرد پس از خواب کم احساس کند کاملاً سرحال است؛ در دومی اغلب می‌خواهد بخوابد و از ناتوانی در خوابیدن خسته است. این تفاوت باید در ارزیابی روشن شود.
کم‌خوابیدن را با کم‌نیازی به خواب یکی ندانیم
فردی ممکن است به دلیل کار یا اضطراب کم بخوابد و روز بعد خسته باشد. دیگری با خواب کم احساس انرژی غیرمعمول داشته باشد و هم‌زمان حرف‌زدن و فعالیتش زیاد شده باشد. این تفاوت برای بررسی خلق مهم است، اما هیچ‌یک از این مثال‌ها به‌تنهایی تشخیص نمی‌سازد.
برای مرور نتیجه، مقدار خواب و احساس روز بعد را در کنار تغییر رفتار بنویسید. اگر اطرافیان درباره تصمیم‌های عجولانه یا تغییر محسوس نگران‌اند، نمونه مشخص آن‌ها می‌تواند مفید باشد. هدف، بحث بر سر اینکه چه کسی قضاوت درست‌تری دارد نیست؛ باید مجموعه اطلاعات بررسی شود. در نشانه‌های شدید، همراهی فرد مطمئن و ارزیابی سریع اهمیت دارد. منتظر نمانید همه پاسخ‌ها به یک نتیجه یکدست برسند یا خود فرد الزاماً احساس بیماری داشته باشد تا برای کمک اقدام کنید.
هفته اخیر و رفتار واقعی را مرور کنید
پاسخ‌ها را با توجه به تغییرات هفته گذشته و دستور همان فرم بدهید. اگر برای فهم تغییر به نمونه نیاز دارید، زمان خواب، میزان حرف‌زدن و تعداد فعالیت‌های تازه را یادداشت کنید. در دوره خلق بالا، ممکن است خود فرد مشکل را کمتر احساس کند؛ مشاهده یک فرد مطمئن می‌تواند اطلاعات مکمل بدهد.
دارو، مواد محرک، الکل و تغییرات درمان را هنگام مراجعه مطرح کنید. برای رسیدن به نتیجه خاص، دارو را قطع یا مقدار آن را تغییر ندهید. فرم کوتاه جای گفت‌وگو درباره مدت و پیامدهای دوره را نمی‌گیرد.
نمره‌گذاری و تفسیر نتیجه
پنج امتیاز جمع می‌شوند. در پژوهش اصلی بیشتر از ۵، یعنی ۶ یا بالاتر، برای احتمال بیشتر و بررسی پیشنهاد شد؛ تشخیص قطعی نیست.
کاهش شدید خواب همراه رفتار پرخطر، آشفتگی یا تجربه غیرعادی ارزیابی سریع می‌خواهد. درمان یا قطع دارو از روی نتیجه خودسرانه انجام نشود.
| ASRM صفر تا بیست | برداشت |
|---|
| ۰ تا ۵ | زیر مرز رایج؛ سابقه مهم است |
| ۶ تا ۲۰ | نیاز به بررسی بیشتر مانیا/هیپومانیا |
کاهش نیاز به خواب را دقیق گزارش کنیم
بیدارماندن همراه با خستگی، با خواب کم و احساس بی‌نیازی غیرمعمول به خواب تفاوت دارد. ماده خواب در ASRM باید مطابق توصیف گزینه‌ها و در مقایسه با حالت معمول خوانده شود. افزایش اعتماد به نفس نیز وقتی موضوع ارزیابی است که تغییر غیرمعمول آن در زمینه دیگر نشانه‌ها دیده شود؛ رضایت معمول از موفقیت به‌تنهایی مانیا نیست.
برای هر ماده، عبارت نزدیک‌تر به وضعیت هفت روز گذشته را انتخاب کنید، نه شدیدترین تجربه تمام زندگی. اگر هدف مرور دوره‌های گذشته است، شرح سابقه جداگانه لازم است؛ نمی‌توان بازه این مقیاس را بی‌ذکر تغییر داد و سپس همان مرز را به کار برد.
مثال محاسبه و معنای آن
پنج امتیاز فرضی ۲، ۱، ۱، ۲ و ۱ جمع ۷ می‌سازند. در روش صحیح صفر تا ۴، این جمع بالاتر از مرز رایج ۶ است و بررسی بیشتر را مطرح می‌کند. اما از آن نمی‌توان نوع دوقطبی، مدت دوره یا علت نشانه‌ها را نتیجه گرفت.
اگر همان پاسخ‌ها با کد اشتباه ۱ تا ۵ جمع شوند، پنج امتیاز به مجموع اضافه می‌شود. این افزایش، تغییر حال نیست؛ خطای محاسبه است. گزارش باید دامنه صفر تا ۲۰ را روشن کند و نرم‌افزار نیز کلید اصلاح‌شده را اجرا کند.
ارزیابی در دوره برانگیختگی
در بعضی دوره‌ها، خود فرد افزایش فعالیت را کاملاً مطلوب می‌بیند و پیامد را کمتر احساس می‌کند. گزارش نزدیکان آگاه می‌تواند درباره خواب، هزینه‌ها یا تغییر رفتار اطلاعات مکمل بدهد، با رعایت احترام و حریم فرد. نتیجه آزمون نباید برای بحث و سرزنش استفاده شود؛ افت قضاوت یا رفتار پرخطر، نیاز به بررسی سریع دارد.
جمع‌بندی
ASRM تغییر خلق و فعالیت هفته اخیر را خلاصه می‌کند. کدگذاری صحیح و سابقه دوره‌ها را کنار نتیجه ببینید.
منابع
- Altman EG, Hedeker D, Peterson JL, Davis JM (1997). The Altman Self-Rating Mania Scale. Biological Psychiatry.
- American Psychiatric Association (2024). DSM-5-TR Update, September 2024: DSM Online Assessment Measures. American Psychiatric Association.
