آزمون اضطراب کودکان پیش‌دبستانی اسپنس؛ فهم ترس‌هایی که کودک نمی‌تواند توضیح دهد
مقیاس اضطراب پیش‌دبستانی اسپنس، Preschool Anxiety Scale یا PAS، با گزارش والدین تکمیل می‌شود. اسپنس، راپی، مک‌دونالد و اینگرام در سال ۲۰۰۱ آن را در کودکان دو سال و نیم تا شش سال و نیم بررسی کردند. سن نمونه پژوهش با معرفی محلی دو تا پنج سال دقیقاً یکسان نیست و تفسیر باید متناسب با رشد باشد.
مشخصات اصلی و ساختار آزمون
ساختار اصلی: ۲۸ ماده اضطراب، پاسخ صفر تا ۴؛ کل صفر تا ۱۱۲.
تکمیلی: سؤال رویداد آسیب‌زا و پرسش‌های پیگیری در جمع ۲۸ ماده وارد نمی‌شوند.
پنج حوزه اضطراب خردسالی
جدایی به دشواری دورشدن از مراقب، اجتماعی به ترس در حضور دیگران، فراگیر به نگرانی‌های متعدد، ترس آسیب جسمی به موقعیت‌های ترس‌آور و حوزه وسواسی به تجربه‌های تکراری مربوط است. عنوان هر حوزه تشخیص قطعی نیست.
برخی ترس‌ها متناسب رشدند. فراوانی، شدت، تداوم و اثر بر خواب، بازی و مهد اهمیت دارند. والد باید مشاهده را گزارش کند، نه حدس درباره فکر پنهان کودک.
نمره خام را با سن بخوانید
فرم پیش‌دبستانی با اسپنس کودکان بزرگ‌تر یکسان نیست. ماده‌های تکمیلیِ رویداد آسیب‌زا نیز نباید خودسرانه به جمع اصلی اضافه شوند. پاسخ وابسته به شرایط خانه و فرصت تجربه است.
اگر جمع بخشی بالا بود، نمونه موقعیت را مشخص کنید: کودک در جدایی کوتاه مشکل دارد یا در بیشتر موقعیت‌های اجتماعی؟ پاسخ مناسب با نوع مشکل فرق می‌کند، حتی اگر جمع کل دو کودک برابر باشد.
چه شکل‌هایی از اضطراب مورد توجه‌اند؟
نگرانی جدایی از مراقب، ترس در موقعیت اجتماعی، ترس از آسیب و نگرانی‌های عمومی از موضوع‌های این ابزارند. بعضی نسخه‌ها رفتارهای تکراری مرتبط با اضطراب را نیز بررسی می‌کنند. با توجه به سن، بخشی از ترس‌ها طبیعی‌اند؛ شدت، ماندگاری و اثر بر بازی، خواب و حضور در محیط‌های مناسب سن اهمیت بیشتری دارند.
برای مثال، ناراحتی کوتاه هنگام شروع مهد با ترسی که برای مدتی طولانی مانع ورود کودک می‌شود یکسان نیست. شرایط واقعی مانند تجربه ترسناک، تغییر مراقب یا بیماری هم باید بررسی شوند.
نمره‌گذاری و تفسیر نتیجه
۲۸ امتیاز جمع می‌شود؛ هر بخش از ماده‌های کلید خودش محاسبه می‌شود. جدول دامنه ممکن را نشان می‌دهد و جدول تشخیص نیست. بالاتر یعنی نشانه بیشتر.
نمره خام همان جمع پاسخ‌هاست؛ تفسیر هنجاری نیازمند مقایسه با سن و راهنمای نسخه است. نبود مرز عمومی، اهمیت ترس مختل‌کننده را کم نمی‌کند.
| حوزه | ماده | دامنه خام |
|---|
| وسواسی | ۵ | ۰ تا ۲۰ |
| اجتماعی | ۶ | ۰ تا ۲۴ |
| جدایی | ۵ | ۰ تا ۲۰ |
| ترس آسیب جسمی | ۷ | ۰ تا ۲۸ |
| فراگیر | ۵ | ۰ تا ۲۰ |
| کل | ۲۸ | ۰ تا ۱۱۲ |
رفتار مشاهده‌شده و فرصت تجربه
اگر کودک هیچ‌گاه بدون مراقب در مهد یا جمع نمانده، والد فرصت کافی برای دیدن واکنش جدایی در آن شرایط ندارد. نبود مشاهده را خودکار نبود اضطراب ندانید. مطابق دستور فرم پاسخ دهید و محدودیت مشاهده را برای ارزیاب توضیح دهید. از سوی دیگر، ترس پس از یک اتفاق مشخص ممکن است نیاز به بررسی زمینه همان اتفاق داشته باشد.
در مقایسه با همسالان، مرحله رشد مهم است. ترسی که در سنی معمول‌تر است ممکن است در سن دیگر یا با شدت و محدودیت بیشتر معنای متفاوتی پیدا کند. آزمون، نیاز به گفت‌وگو درباره خواب، حضور در مهد، بازی و رابطه با مراقب را از بین نمی‌برد.
جمع بخش‌ها چگونه ساخته می‌شود؟
در فرم اصلی، حوزه وسواس پنج، اجتماعی شش، جدایی پنج، ترس آسیب جسمی هفت و اضطراب فراگیر پنج ماده دارند. با امتیاز صفر تا ۴، سقف جمع این بخش‌ها به‌ترتیب ۲۰، ۲۴، ۲۰، ۲۸ و ۲۰ است. بنابراین مقایسه مستقیم دو جمع خام، بدون توجه به تعداد ماده یا هنجار، شدت نسبی را دقیق نشان نمی‌دهد.
پرسش‌های تکمیلی رویداد آسیب‌زا نباید برای بالابردن جمع ۲۸ ماده وارد شوند. اگر آن اطلاعات نگرانی مهمی نشان می‌دهند، بررسی مستقل لازم است؛ حذف از جمع به معنای بی‌اهمیت‌بودن بالینی نیست.
همراهی با کودک هنگام ارزیابی
والد به جای آزمودن کودک یا وادارکردن او به روبه‌روشدن ناگهانی با ترس، مشاهده‌های معمول را ثبت کند. نام‌گذاری ترس با زبان قابل فهم کودک و توضیح شرایط به متخصص مفیدتر از پرسیدن مکرر «می‌ترسی یا نه؟» است. گزارش باید به نیاز حمایت اشاره کند، نه شرمنده‌کردن کودک بابت نمره.
معیار پیگیری
در پیگیری، علاوه بر نمره، حضور در مهد، خواب و توان جدایی متناسب با سن را ببینید. بهبود یک رفتار مشاهده‌شده به فهم تغییر عدد کمک می‌کند.
این فرم را والد تکمیل می‌کند
در اجرای والدین، مراقبی که کودک را خوب می‌شناسد بر اساس مشاهده پاسخ می‌دهد. کودک نباید مسئول انتخاب پاسخ‌های یک فرم بزرگسالانه شود. رفتارها را با مثال‌های مشخص و در بازه خواسته‌شده گزارش کنید؛ یک اتفاق اخیر را به همه موقعیت‌ها تعمیم ندهید.
اگر در مهد رفتار متفاوتی دیده می‌شود، از مربی اطلاعات بگیرید. این تفاوت می‌تواند نشان دهد چه موقعیت‌هایی اضطراب‌آورتر یا حمایتگرترند. پرسشنامه نباید وسیله‌ای برای ترساندن، بازجویی یا واداشتن کودک به مواجهه ناگهانی شود.
چگونه کمک کنیم؟
روال‌های قابل پیش‌بینی، آماده‌سازی کودک برای تغییر و نام‌گذاشتن ساده روی احساس‌ها مفیدند. به جای مسخره‌کردن ترس یا اطمینان‌دادن بی‌پایان، تجربه کودک را بشنوید و قدم متناسب با توان او انتخاب کنید. اگر اضطراب فعالیت‌های روزانه را محدود کرده، از متخصص کودک کمک بگیرید. درمان ممکن است بر کار با والد و محیط کودک تمرکز داشته باشد؛ الزاماً گفت‌وگوی مستقیم شبیه درمان بزرگسالان نیست.
جمع‌بندی
PAS الگوی ترس مشاهده‌شده را روشن می‌کند. آن را با رشد و اثر بر زندگی کودک بخوانید؛ نمره به‌تنهایی تشخیص نیست.
منابع
- Spence SH, Rapee R, McDonald C, Ingram M (2001). The structure of anxiety symptoms among preschoolers. Behaviour Research and Therapy.
- Spence Children’s Anxiety Scale (n.d.). Preschool Anxiety Scale: Scoring. SCAS.
