آزمون تنظیم شناختی هیجان CERQ؛ بعد از اتفاق ناخوشایند با خود چه میگوییم؟
پرسشنامه تنظیم شناختی هیجان، Cognitive Emotion Regulation Questionnaire یا CERQ، توسط گارنفسکی، کرایج و اسپینهوون در سال ۲۰۰۱ معرفی شد. ابزار فکرهای بهکاررفته پس از رویداد ناخوشایند را میسنجد؛ همه رفتارهای مقابلهای، مانند ورزش یا درخواست حمایت، موضوع آن نیستند.
مشخصات اصلی و ساختار آزمون
کامل: ۳۶ ماده، ۹ راهبرد با چهار ماده؛ پاسخ ۱ تا ۵، تقریباً هرگز تا تقریباً همیشه.
کوتاه: ۱۸ ماده، دو ماده برای هر راهبرد؛ دامنه بخشها متفاوت است.
نه راهبرد شناختی
خودسرزنشی و سرزنش دیگران به نسبتدادن مسئولیت مربوطاند؛ نشخوار بازگشت مکرر به فکر و احساس رویداد است؛ فاجعهسازی بزرگدیدن جنبه فاجعهآمیز. پذیرش یعنی پذیرفتن رخدادن واقعه، نه رضایت از بدرفتاری یا تسلیم در خطر.
تمرکز مثبت آوردن موضوع خوشایند به ذهن است؛ برنامهریزی فکر به قدم بعدی. ارزیابی مجدد مثبت یعنی یافتن معنای سازنده و دیدگاهگیری یعنی دیدن واقعه در چشمانداز وسیعتر. کاربرد و پیامد هر روش به موقعیت وابسته است.
چرا جمع کل لزوماً بهتر بودن نیست؟
میتوان هم برنامهریزی و هم فاجعهسازی زیادی داشت. جمع همه راهبردها این تفاوت را پنهان میکند؛ گزارش حوزهها روشنتر است. نمره بالای برنامهریزی نیز فقط فکر به برنامه را نشان میدهد، نه اجرای موفق قطعی آن.
برای نمونه، دو فرد با مجموع مشابه ممکن است در نشخوار و پذیرش بسیار متفاوت باشند. به ترتیب راهبردهای برجسته و پیامد آنها توجه کنید؛ از ابزار، رتبهبندی خوب و بد افراد نسازید.
راهبردهای فکری را در مثالهای روزمره ببینیم
نشخوار فکری یعنی برگشتن مکرر به یک ناراحتی، بدون اینکه الزاماً به راهحل برسید. فاجعهسازی یعنی پیامد را بسیار تحملناپذیر یا ویرانگر دیدن. سرزنش خود یا دیگران نیز ممکن است ذهن را در تعیین مقصر نگه دارد.
در مقابل، برنامهریزی بر کار بعدی تمرکز میکند. بازنگری مثبت یعنی تلاش برای دیدن معنایی مفید یا امکان رشد، و دیدگاهگیری یعنی قرار دادن رخداد در تصویری گستردهتر. پذیرش، در این زمینه، به رسمیت شناختن اتفاق رخداده است؛ به معنی رضایت از بیعدالتی یا کنارگذاشتن اقدام لازم نیست.
نمرهگذاری و تفسیر نتیجه
در فرم کامل، چهار امتیاز هر بخش جمع و دامنه ۴ تا ۲۰ میشود؛ در کوتاه دو امتیاز و دامنه ۲ تا ۱۰. بالاتر یعنی استفاده بیشتر از همان راهبرد.
مرز تشخیصی عمومی برای سالم یا ناسالمبودن از CERQ وجود ندارد. نشخوار و خودسرزنشی بالا میتواند موضوع درمان باشد، اما بدون بررسی زمینه و کارکرد، علت یا تشخیص را تعیین نمیکند.
| فرم | ماده هر راهبرد | دامنه راهبرد |
|---|
| ۳۶ مادهای | ۴ | ۴ تا ۲۰ |
| ۱۸ مادهای | ۲ | ۲ تا ۱۰ |
چرا نمایه راهبردها از یک جمع روشنتر است؟
فرض کنید در فرم کامل، جمع چهار ماده برنامهریزی ۱۶ و نشخوار نیز ۱۶ باشد. هر دو میانگین ۴ دارند، اما معنایشان متفاوت است: یکی فکر به چگونگی اقدام و دیگری ماندن مکرر در فکر و احساس رویداد را نشان میدهد. جمعکردن این دو و نامگذاری آن به «تنظیم هیجان خوب» تفاوت را پنهان میکند.
همچنین برنامهریزی بالا ثابت نمیکند برنامه اجرا شده است. برای فهم کارکرد، ببینید فکرکردن به قدم بعدی به عمل رسیده یا خود به دور دیگری از مرور تبدیل شده است. CERQ درباره راهبرد شناختی گزارش میگیرد، نه مشاهده اجرای رفتار.
فرم کوتاه و کامل را با عدد خام یکسان نخوانیم
در کوتاه، دو ماده یک راهبرد سقف ۱۰ میسازند؛ در کامل چهار ماده سقف ۲۰ دارند. نمره ۸ در این دو فرم جایگاه حسابی متفاوتی دارد. تبدیل به میانگین مقیاس پاسخ را مشابه میکند، ولی اختلاف محتوا و دقت دو فرم را از بین نمیبرد.
اگر یک رویداد خاص برای پاسخ تعیین شده، نتیجه درباره همان زمینه خوانده شود؛ اگر دستور بر عادت معمول تأکید دارد، فقط یک رویداد استثنایی را ملاک قرار ندهید. در بحث نتیجه، مسئولیت واقعی و خودسرزنشی فراگیر را از هم جدا کنید؛ پذیرش واقعیت نیز به معنی کنارگذاشتن اقدام محافظتی نیست.
مرز نامگذاری راهبردها
در CERQ، دیدن سهم خود در یک اتفاق با سرزنش فراگیر خود یکسان نیست؛ همچنین اشاره به مسئولیت واقعی دیگران را نباید خودکار ناسازگار دانست. پاسخ و زمینه هر دو باید شنیده شوند.
پاسخها درباره عادت ذهنی شما هستند
به موقعیتهای ناخوشایند معمول فکر کنید و ببینید هر شیوه چقدر برایتان آشناست. لازم نیست پاسخها شبیه تصویری آرام و منطقی از خود باشند. ممکن است چند راهبرد را همزمان به کار ببرید؛ مثلاً ابتدا خود را سرزنش کنید و بعد برای حل مسئله برنامه بریزید.
نسخههای کامل و کوتاه CERQ یکسان نیستند. برای تکمیل فرم و بررسی نتیجه از دستور همان نسخه استفاده کنید. یک رخداد بسیار استثنایی را بدون توجه به هدف سؤال به تمام تجربههای زندگی تعمیم ندهید.
یک تغییر کوچک در گفتوگوی درونی
موقعیتی را بنویسید که فکر تکراری شما را گرفتار میکند. بررسی کنید آیا فکر فعلی به اقدام کمک میکند یا فقط ناراحتی را ادامه میدهد. میتوانید از سؤال «الان یک قدم در اختیار من چیست؟» شروع کنید. اگر ذهن مدت زیادی در سرزنش یا نگرانی میماند، درمانگر میتواند در شناخت و تمرین راهبردهای انعطافپذیرتر کمک کند. قرار نیست احساس ناخوشایند را با مثبتاندیشی اجباری حذف کنید.
جمعبندی
CERQ زبان دقیقی برای فکرهای پس از مشکل فراهم میکند. بخشها را جدا بخوانید و بررسی کنید هر راهبرد چه کمکی میکند یا چه هزینهای دارد.
منابع
- Garnefski N, Kraaij V, Spinhoven P (2001). Negative life events, cognitive emotion regulation and emotional problems. Personality and Individual Differences.
- Garnefski N, Kraaij V (2007). The Cognitive Emotion Regulation Questionnaire: Psychometric Features and Prospective Relationships with Depression and Anxiety in Adults. European Journal of Psychological Assessment.