دوره ذهنآگاهی مقدماتی: بنیادهای توجه آگاهانه در زندگی روزمره (شهریور ماه)
بر اساس رفتاردرمانی دیالکتیک (DBT)
ذهنآگاهی چیست؟
ما اغلب ذهنآگاهی را با مدیتیشن، آرامسازی یا خالی کردن ذهن اشتباه میگیریم. در حالی که ذهنآگاهی پیش از هر چیز، شیوهای برای بودن است؛ یعنی توجه آگاهانه و بدون قضاوت به تجربه لحظهحال.
در بسیاری از مواقع، ما درگیر گذشته یا آینده هستیم یا بهصورت خودکار به تجربههای روزمره واکنش نشان میدهیم. ذهنآگاهی به ما کمک میکند دوباره با تجربه «اینجا و اکنون» ارتباط برقرار کنیم؛ بدون اینکه آن را سرکوب کنیم، تغییر دهیم یا درباره آن قضاوت کنیم.
نگاه دیالکتیکی در DBT
در رفتاردرمانی دیالکتیک میآموزیم که بسیاری از تجربههای انسانی در دوگانههای ساده خلاصه نمیشوند. ما میتوانیم همزمان:
خودمان را بپذیریم و برای تغییر تلاش کنیم
هیجانهای دشوار را تجربه کنیم و در عین حال رفتارهای مؤثر داشته باشیم
این نگاه، پایه اصلی ذهنآگاهی در این دوره است.
هدف دوره
هدف ما در این دوره حذف افکار یا رسیدن به آرامش فوری نیست؛ بلکه افزایش توانایی مشاهده آگاهانه تجربههاست.
با افزایش این آگاهی، انتخابهای ما در زندگی روزمره دقیقتر، منعطفتر و مؤثرتر میشود.
دستاوردهای دوره
در پایان این دوره، ما توانایی خواهیم داشت:
مفهوم ذهنآگاهی و کاربرد آن را در زندگی روزمره درک کنیم
ذهن هیجانی، ذهن منطقی و ذهن خردمند را تشخیص دهیم
مهارت مشاهده بدون قضاوت را تمرین کنیم
تجربههای خود را با وضوح بیشتری توصیف کنیم
مخاطبان دوره
مناسب برای ماست اگر: درگیر افکار تکراری، نگرانی یا واکنشهای خودکار هستیم و میخواهیم مهارتهای پایه DBT را یاد بگیریم.
مناسب ما نیست اگر: در بحران روانی حاد هستیم یا به دنبال راهحل سریع برای حذف افکار و رسیدن به آرامش دائمی هستیم.
سخن پایانی
این دوره فرصتی برای ماست تا مکث کنیم، تجربه لحظهحال را ببینیم و شیوهای آگاهانهتر برای زندگی کردن تمرین کنیم؛ شیوهای که به انتخابهای دقیقتر و زندگی منعطفتر منجر میشود.
سرفصل های دوره
| عنوان | توضیحات | مدت | تاریخ جلسه |
|---|---|---|---|
| جلسه اول: ذهنآگاهی چیست؟ (Mindfulness) | ذهنآگاهی عبارت است از آگاهانه توجه کردن به لحظه حال، بدون قضاوت و بدون تلاش برای تغییر آن. این مهارت پایهای به ما کمک میکند تا با حضور کامل در تجربههای درونی و بیرونی، از حالت خودکار بودن خارج شویم و زندگی را با وضوح و آگاهی بیشتری تجربه کنیم. ذهنآگاهی پایه و اساس تمام مهارتهای DBT محسوب میشود. | 90 دقیقه | ۱۴۰۵/۰۶/۰۷ ۲۱:۰۰ |
| تمرین جلسه اول | در این سرفصل، تمرینهای عملی برای تقویت ارتباط با ذهن آگاه ارایه میشود. | 1 هفته | |
| جلسه دوم: ذهن خردمند (Wise Mind) | ذهن خردمند حالتی است که در آن، عقل (ذهن منطقی) و هیجان (ذهن هیجانی) با هم ترکیب میشوند و تعادل ایجاد میکنند. در این جلسه یاد میگیریم چگونه به ذهن خردمند دسترسی پیدا کنیم، آن را بشناسیم و در موقعیتهای مهم زندگی از آن استفاده کنیم. ذهن خردمند پلی بین منطق و احساس است که تصمیمگیریهای آگاهانه و متعادل را ممکن میسازد. | 90 دقیقه | ۱۴۰۵/۰۶/۱۴ ۲۱:۰۰ |
| تمرین جلسه دوم | در این سرفصل، تمرینهای عملی برای تقویت ارتباط با ذهن خردمند ارایه میشود. | 1 هفته | |
| تمرین جلسه سوم | در این سرفصل، تمرینهایی طراحی شده است که به کمک حواس پنج گانه، توجه و مشاهده آگاهانه را تقویت کرده و ارتباط عمیقتری با محیط اطراف ایجاد میکند. | 1 هفته | |
| جلسه سوم: مهارت مشاهده (Observe) | مهارت مشاهده به ما میآموزد که تجربههای درونی و بیرونی را مانند یک ناظر بیطرف ببینیم، بدون اینکه آنها را توصیف کنیم، قضاوت کنیم یا واکنش نشان دهیم. این جلسه بر تمرین توجه خالص به احساسات بدنی، افکار، هیجانها و محرکهای محیطی تمرکز دارد و پایهای برای تقویت آگاهی لحظهای است. | 90 دقیقه | ۱۴۰۵/۰۶/۲۱ ۲۱:۰۰ |
| جلسه چهارم: مهارت توصیف (Describe) | مهارت توصیف به ما کمک میکند آنچه را مشاهده کردهایم، با کلمات دقیق و بدون افزودن تفسیر یا قضاوت بیان کنیم. در این جلسه تمرین میکنیم که واقعیت را همانگونه که هست توصیف کنیم (مثلاً «احساس تنگی در سینه دارم» به جای «من وحشتزدهام»). این مهارت به کاهش سوگیریهای ذهنی و افزایش وضوح ارتباط با خود و دیگران کمک میکند. | 90 دقیقه | ۱۴۰۵/۰۶/۲۸ ۲۱:۰۰ |
| تمرین جلسه چهارم | در این سرفصل، تمرینهایی برای تقویت مهارت توصیف مشاهده آگاهانه محیط اطراف با جزئیات بیشتر ارائه میشود تا حضور در لحظه تقویت شود. | 1 هفته |
